Jak wybrać szydełko do amigurumi? Kompletny przewodnik

Na pierwszy rzut oka szydełko wygląda niewinnie. Ot, kawałek metalu zakończony haczykiem. A jednak różnorodność dostępnych modeli, ich kształtów, kolorów czy rozmiarów, mogą przyprawić o zawrót głowy. Czym zatem kierować się przy wyborze szydełka? Czy rozmaite warianty mają praktyczne zastosowanie? No i wreszcie – czy istnieje szydełko idealne? Na te i inne pytania postaram się udzielić odpowiedzi w poniższym wpisie.

Anatomia szydełka

Zacznijmy do budowy szydełka. Niezależnie od modelu, każde szydełko składa się z główki, gardełka i trzonka główki, uchwytu i trzonka szydełka.

Główka

Główka, czyli „ten element szydełka z haczykiem”, służy do łapania włóczki oraz wbijania się w oczka robótki.

Główka może być w jednej linii z trzonkiem główki (tzw. inline) lub też może być lekko odchylona (tzw. not inline). W Europie zdecydowana większość szydełek ma główki lekko odchylone, chociaż poziom odchylenia może się różnić w zależności od producenta. Szydełka typu inline są spotykane raczej w Stanach Zjednoczonych i mają tam swoich zwolenników. Niemniej, odchylenie główki lub brak odchylenia nie wpływają na efekty szydełkowania i są wybierane z uwagi na osobiste preferencje użytkowników.

Główka w jednej linii z trzonkiem główki (tzw. inline) – popularna w Stanach.
Główka lekko odchylona (tzw. not inline) – popularna w Europie.

Główka szydełka może być zaokrąglona lub bardziej spiczasta. W zależności od tego z jaką włóczką oraz nad jakim projektem pracujemy, bardziej pożądany może być jeden lub drugi model.

Przy pracy z delikatnymi włóczkami (np. moher) lub też z włóczkami podatnymi na rozwarstwianie (np. bawełna), zdecydowanie lepiej sprawdzi się główka zaokrąglona. Będzie ona bowiem gładko przechodziła przez włóczkę nie niszcząc przy tym jej struktury.

Z drugiej strony, odrobinę spiczasta główka będzie przydatna jeżeli zależy nam na ciasnym splocie (takie szydełko będzie bowiem łatwiejsze do wbicia) lub też do szydełkowania na powierzchni tkanin, np. w celu dodania brzegów do polarowego kocyka.

Gardełko

Podczas szydełkowania, na gardełku znajduje się włóczka na chwilę przed jej przerobieniem.

Tak jak główka, gardełko może być albo w jednej linii z trzonkiem główki (tzw. inline) lub też lekko odchylone (tzw. not inline). Gardełko, które znajduje się w jednej linii będzie głęboko wcięte, a co za tym idzie włóczka nie będzie się z niego łatwo ześlizgiwać. Jednakże ostre wcięcie może powodować jednocześnie rozwarstwianie delikatnych włóczek. Gardełko odchylone będzie z kolei bardziej zaokrąglone, a zatem szanse na ześlizgnięcie włóczki będą większe (zwłaszcza jeżeli pracujemy na śliskiej włóczce, np. bambusowej).

Trzonek główki

Trzonek główki to część szydełka znajdująca się pomiędzy gardełkiem główki a uchwytem. Wbrew temu co mogłoby się wydawać, to właśnie trzonek główki (a konkretnie jego średnica), a nie wielkość haczyka decyduje o rozmiarze szydełka.

Trzonek główki może być krótki lub bardzo długi. Długi trzonek główki jest pożądany przy wykonywaniu ściegów wymagających kilkukrotnego narzucania włóczki (np. splot bąbelkowy czy pęczki z półsłupków).

Uchwyt

Uchwyt to ta część szydełka, którą teoretycznie trzymamy palcem wskazującym i kciukiem podczas szydełkowania. Teoretycznie, ponieważ sposobów trzymania szydełka jest tyle ile dziewiarek. Ja, na przykład, przy pracy nad projektami amigurumi palec wskazujący trzymam gdzieś tuż przy główce szydełka, co pomaga mi wcelować haczykiem w malutkie oczka. Większe szydełka trzymam z kolei w inny sposób niż te malutkie.

Uchwyt powinien być przede wszystkim wygodny dla konkretnego użytkownika. Ponieważ każdy trzyma szydełko nieco inaczej oraz co innego będzie dla niego wygodne, kwestia ta jest dość personalna. Przed zakupem (zwłaszcza droższego szydełka) warto potrzymać je chwilę w dłoni i sprawdzić jak „leży”. Na rynku można znaleźć wielu producentów szydełek, którzy zachwalają ergonomiczność swoich produktów: zapewniają wyprofilowane uchwyty czy obudowy z miękkiego materiału. Dla niektórych jednak wyprofilowanie takie może nie być komfortowe.

Co istotne, nie wszystkie szydełka posiadają wydębiony uchwyt, co w szczególności dotyczy szydełek o bardzo prostej budowie.

Trzonek szydełka

Trzonek to po prostu pozostała część szydełka. Tak jak w przypadku uchwytu, najważniejsze jest, aby był on wygodny. Trzonek to także przestrzeń dla producentów (ale także rękodzielników!), aby dać upust swojej fantazji: znajdziemy szydełka z trzonkami w najróżniejszych kształtach, kolorach i z najróżniejszymi dodatkami. Niektóre z nich to naprawdę małe dzieła sztuki.

Rozmiary szydełek

Jak pisałam wyżej, o rozmiarze szydełka decyduje średnica trzonka główki (czyli tej części pomiędzy gardełkiem a uchwytem). Oznacza to, że średnica trzonka główki szydełka oznaczonego jako 4 mm wynosi dokładnie 4 mm.

Rozmiar szydełek waha się od 0,35 mm do 25 mm. Tak przynajmniej podaje Wikipedia. Ja osobiście nigdy nie widziałam na oczy ani tak małego ani tak dużego szydełka.

Po lewej: szydełko 5 mm, po prawej: szydełko 0,75 mm

System oznaczania rozmiaru szydełka poprzez bezpośrednie odwołanie się do średnicy trzonka główki jest wygodny, jednak co istotne, jest wykorzystywany głównie w Europie kontynentalnej. W Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Japonii czy Nowej Zelandii przyjęte są zupełnie inne systemy klasyfikacji rozmiarów szydełek. Poniżej znajduje się tabela, na której wskazane zostały amerykańskie i brytyjskie (przybliżone) odpowiedniki systemu metrycznego.

system metrycznysystem amerykański*system brytyjski
2,0 mmA-014
2,25 mmB-113
2,5 mm12
2,75 mmC-2
3,0 mm11
3,25 mmD-310
3,5 mmE-49
3,75 mmF-5
4,0 mmG-68
4,5 mm77
5,0 mmH-86
5,5 mmI-95
6,0 mmJ-104
6,5 mmK-10.53
7,0 mm2
8,0 mmL-110
9,0 mmM-1300
10,0 mmN-15000
* nie dotyczy stalowych szydełek w rozmiarach od ok. 0,75 do ok. 3,5 mm, dla których właściwa jest oddzielna klasyfikacja od numeru 00 (szydełko 3,5 mm) do numeru 14 (szydełko 0,75 mm)

Ogólna zasada test taka, że do grubszej włóczki używamy większego szydełka, a do cieńszej mniejszego szydełka. Co istotne, często na banderoli znajdziemy sugestię producenta co do zalecanego rozmiaru szydełka. Na początku na pewno warto brać te zalecenia pod uwagę, ponieważ mogą one nam pomóc oszacować wielkość oczek. Jeżeli producent zaleca korzystanie z szydełka 2,5 mm to wiemy, że będzie to cieńsza włóczka, niż ta w stosunku do której rekomendacja to 3,5 mm. Oczywiście zalecania te są niewiążące i w zależności od efektu, który chcemy osiągnąć, będziemy używać różnych szydełek. Dobrym przykładem jest amigurumi, gdzie zawsze wybieramy szydełko mniejsze od zalecanego.

system metryczny, stosowany również we Francji: 3,5 mm, system brytyjski: 9, system amerykański: 4 (inaczej E-4)

Z jakiego materiału wykonywane są szydełka?

Najczęściej można spotkać szydełka wykonane ze stali, aluminium, plastiku, drewna czy bambusa. Czasem można również trafić na szydełka ze szkła. Który materiał jest najlepszy? Cóż, w dużej mierze zależy to od osobistych preferencji oraz od włóczki, która ma być danym szydełkiem przerabiana.

Najmniejsze szydełka (tj. te poniżej 2 mm) są wykonywane niemal wyłącznie ze stali. Jest tak dlatego, że materiał ten cechuje się odpowiednią wytrzymałością i odpornością na pęknięcia, która chroni relatywnie cieniutki haczyk przed złamaniem się. Plastikowe czy bambusowe szydełko w rozmiarze 1,5 mm mogłoby podczas pracy dość szybko pęknąć (co zresztą zdarza się i w przypadku większych szydełek).

Szydełka o rozmiarach większych niż 2 mm raczej wykonywane są z innych niż stal materiałów. Z uwagi na ich odpowiednio większe rozmiary, waga zaczyna odgrywać coraz bardziej istotną rolę. Zbyt ciężkie szydełko może bowiem powodować ból nadgarstka i ogólne zmęczenie dłoni. Stąd też większość szydełek o rozmiarach powyżej 2 mm wykonywanych jest z lżejszych niż stal materiałów – takich jak aluminium, plastik, bambus czy drewno.

Bambusowe i drewniane są niewątpliwie najbardziej ekologiczne spośród wszystkich możliwości. Warto jednak zauważyć, że materiały te posiadają naturalną chropowatość. Będzie to miało szczególne znaczenie, jeżeli włóczka, z którą pracujemy, nie należy do tych bardzo śliskich. W takim bowiem wypadku praca będzie szła dużo wolniej, ponieważ włóczka będzie „przyczepiać” się, a nie ślizgać po, szydełku. Dodatkowo, cienkie bambusowe czy drewniane szydełka są bardzo delikatne i wyjątkowo łatwo je złamać.

Szydełka tunezyjskie

Warto wspomnieć, że oprócz przedstawionych w tym wpisie tradycyjnych szydełek, można spotkać także szydełka tunezyjskie (czasem zwane afgańskimi). Szydełka takie są dłuższe od tradycyjnych i używane są do specjalnych projektów, w których szydełkowanie trochę przypomina robienie na drutach (tzn. mamy na szydełku nawiniętych wiele oczek jednocześnie). Prace wykonane tą techniką będą przypominały bardziej prace robione na drutach niż na tradycyjnym szydełku.

Czyli podsumowując – jakie szydełko wybrać (do amigurumi)?

Jak widzieliście, różnorodność szydełek jest ogromna i wybór szydełka to w dużej mierze kwestia indywidualnych preferencji. To co jest jednak istotne, niezależnie od tego czy wolimy szydełka bambusowe, metalowe, ozdobne czy proste to rozmiar. Ma on bowiem kluczowe znaczenie i źle dobrany nie tylko wpłynie negatywnie na komfort pracy, ale też uniemożliwi nam osiągnięcie satysfakcjonującego efektu.

Do wykonywania amigurumi z reguły stosuje się szydełka w rozmiarach od 2 mm do 3,5 mm, czasem również 4 mm czy 4,5 mm, ale zabawki wykonane tymi ostatnimi będą relatywnie duże. Oczywiście znajdziemy również fanów miniaturowych projektów wielkości paznokcia (którzy będą je wykonywać szydełkiem 0,6 mm) czy gigantycznych dwumetrowych projektów (szydełko zapewne ok. 20 mm), ale są to jednak ekstremalne przypadki.

Spektrum od 2 mm do 3,5 mm zawęża już znacząco pole do wyboru zostawiając nas z 6 dostępnymi na rynku opcjami (2 mm, 2,25 mm, 2,5 mm, 2,75 mm, 3 mm, 3,5 mm). Nie wygląda to już tak źle :). Mając na uwadze, że praca większym szydełkiem jest łatwiejsza (oczka wychodzą większe, a zatem są lepiej widoczne), polecałabym zacząć od 3,5 mm i powoli schodzić w dół. Różnica między 3,5 mm a 3 mm jest dużo mniejsza i łatwiejsza do przejścia niż z 3,5 mm na 2,0 mm.

Użycie mniejszego szydełka zmniejszyłoby prześwity.
Decydując się na większe szydełko należy pamiętać, aby nie pracować z bardzo cienkimi włóczkami. W przeciwnym przypadku, efekty wizualne będą nieciekawe, co widać na zdjęciu.
A tutaj przykład lepiej dobranego szydełka i włóczki: splot jest ścisły i nie widać prześwitów.

A jakie jest moje ulubione szydełko?

Clover amour 2,25 mm. Po prostu. 🙂